Gevaar op zee
Gepost op 12.12.2011 door de Kogge
Mensen gaan er vaak van uit dat maritiem erfgoed enkel de basis vormt voor wetenschappelijke literatuur. Onderzoeksverslagen, historische documenten of artikels in vaktijdschriften. Niets is minder waar. En ik kan het bewijzen.
Onlangs ontdekte ik de spannende roman 'De Naam van de Roos' van Umberto Eco. Een bestseller die in de jaren 80 voor een heuse ‘middeleeuwenhype’ zorgde. - Vind ik leuk. - Eco’s roman kleurde grotendeels de perceptie van de middeleeuwen bij het brede publiek. Hierdoor kregen de middeleeuwen vaak een negatieve bijklank. - Vind ik niet leuk. - Mensen spraken over ‘de duistere middeleeuwen’ en ‘de eeuwen van onwetendheid’. Ze moesten eens weten! (Maar daar ga ik nu niet verder over uitweiden.)
De rage rond de middeleeuwen trok zich verder door. Denk maar aan de Vlaamse kinderanimatiefilm ‘Jan Zonder Vrees’ van Jef Cassiers uit 1984. (De verfilming van het gelijknamig boek van Constant De Kinder.) Knap, vind ik, hoe de ijzersterke Jan zich keer op keer weet te redden in het Antwerpen van 1410.
Naast films en romans, speelden ook enkele stripverhalen in op de middeleeuwen. ‘De Rode Ridder’, nummer 215. Een pareltje me dunkt. Ridder Johan bezoekt een bevriend koopman in de Hanzestad Kampen. - Hoera, de Hanze! Een belangrijk element uit mijn verleden. - Nu, de koopman leek niet zo blij te zijn als ik. Hij had een probleem. Want zijn handelsschip was in handen gevallen van de ‘Likedelers’.
Brrr. Een rilling gaat door mijn planken. De ‘Likedelers’ was een gevreesde zeeroversgilde eind 14de eeuw. Aan het hoofd stond Klaus Störtebeker. Piraten als zij maakten zeereizen voor handelsschepen als ik ronduit levensgevaarlijk. Diefstal, brand en zelfs moord vormden de basis van hun bestaan. Hun uitvalsbasis: de Duitse Oostzeehavens Wismar en Rostock. (Hun transport in het stripverhaal? Een kogge. Jawel.)
In een officiële overeenkomst met de Hanze las ik bijvoorbeeld hoe koning Hendrik IV van Engeland een vergoeding eist voor al zijn onderdanen die ten prooi zijn gevallen aan de Likedelers. Een van de aangeklaagde feiten betreft een overval in 1394:
"Item, in the yeere of our Lord 1394, one Goddekin Mighel, Clays Scheld, Storbiker, and diuers others of Wismer and Rostok, and of the Hans, wickedly and vniustly tooke out of a ship of Elbing […] of the goods and marchandizes of Henrie Wyman, Iohn Topcliffe, and Henry Lakenswither of Yorke, namely werke, waxe, osmunds, and bowstaues, to the value of 1060. nobles." (© http://www.fullbooks.com/The-Principal-Navigations-Voyages-Traffiquesx40071.html)
Störtebeker (Storbiker) zou samen met enkele andere piraten ‘op een onrechtmatige en kwaadaardige manier’ de goederen geroofd hebben van ene Wyman, Topcliffe en Lakenswither van York. De gestolen goederen waren o.a. was, houten latten en ‘osmunds’. Dat laatste is een speciale ijzersoort dat in mijn tijd gebruikt werd voor vishaken en pijlpunten.
Enkele jaren later kwam er – gelukkig - een eind aan de rooftochten van de Likedelers. Störtebeker werd genadeloos onthoofd op 20 oktober 1401. Op zijn verzoek zouden alle andere ‘Likedelers’ die hij nog kon voorbijlopen ná zijn executie vrijkomen. Hoewel dat er elf waren, bleef niemand gespaard.
© Strooibiljet ter ere van de 300ste verjaardag van de openbare executie van de Likedelers in Hamburg, 1701 (Bron: Wikipedia)
Zo eindigde het avontuur van Klaus Störtebeker en zijn ‘Likedelers’.
Benieuwd hoe het avontuur eindigt voor ridder Johan? 'De Rode Kogge' is de titel.